• 12/10/11

De zaak Walilko; jonge sporters en doping

Met grote regelmaat komen sporters in het nieuws die doping hebben gebruikt. Met name in de wielersport lijkt iedereen prestatieverhogende middelen te gebruiken. Veelvuldig worden wielrenners dan ook beschuldigd op dopinggebruik. Wat is nu precies doping? Onlangs heeft het Hof van Arbitrage voor de sport een belangrijke uitspraak gedaan in de zaak Walilko.

Wat is doping?

Het Wereld Anti-Doping Agenschap, kortweg WADA, beschrijft doping als volgt: ‘stoffen en methoden die verboden zijn door het betreffende Agentschap’. De sporter is zelf verantwoordelijk indien er verboden middelen in zijn of haar systeem komen. In de sport wordt dit ‘strict liability’ genoemd. Aangezien veel sporters niet op de hoogte zijn van de actuele dopingsregels en procedures, is ook voor de coach c.q. begeleider een belangrijke taak weggelegd. Dit is met name het geval bij jonge sporters. Daar in veel sporten al op zeer jonge leeftijd topsport wordt bedreven, kunnen ook sporters die minderjarig zijn worden opgeroepen voor een dopingcontrole. Dit gebeurde in juli 2010 ook bij de -destijds 12 jarige- Poolse karter Walilko. Nadat de Poolse karter aan een internationale kartrace in Duitsland had deelgenomen, moest hij zich melden voor een dopingtest. Uit de test bleek dat er nikethamide aanwezig was in de urine van Walilko. Dit betreft een verboden middel die staat beschreven op voormelde lijst van de WADA. Volgens het WADA kan nikethamide af en toe gebruikt worden door een sporter, mits de sporter of zijn begeleider kan aangeven hoe, waar en wanneer het in zijn systeem is gekomen. Aangezien Walilko dit niet kon aangeven, werd hij voor 2 jaar geschorst door de Fédération Internationale de l’Automobile, kortweg FIA, op grond van artikel 10.2 van de FIA Anti-Doping Regulations. Op 11 oktober 2010 werd hij -althans zijn begeleider c.q. vader- gehoord in Parijs door de Anti-Doping Committee – FIA Medical Commission (ACM).

Strafrechtelijk verantwoordelijke leeftijd

De belangrijkste verweren die Walilko aanbracht tegen voormelde straf waren de navolgende. Ten eerste was hij van mening dat bij het opleggen van de straf -evenals in het strafrecht- gelet moest worden op de leeftijd. Dit bracht volgens Waliko mee dat de FIA Anti-Doping Regulations niet op hem van toepassing waren, aangezien hij nog niet de strafrechtelijk verantwoordelijke leeftijd had bereikt. Verder was hij van mening dat indien de FIA Anti-Doping Regulations wel van toepassing waren dat de sanctie in zijn geval lager moest uitvallen, omdat het reglement is geschreven voor volwassen sporters.

Niet op de hoogte

Daarnaast werd naar voren gebracht dat Walilko noch zijn ouders op de hoogte waren van het bestaan van de stof Nikethamide. De stof zit onder andere in snoepjes, energierijk voedsel alsmede enkele bekende softdrinks die vaak door jongere worden gedronken. Daar er veel reclame wordt gemaakt voor dit soort producten plus het feit dat een 12-jarige jongen niet bekend is dat hij door het nemen van deze producten een verboden stof inneemt, brengt volgens Walilko mee dat de schorsing van 2 jaar moet worden vernietigd.

Uitspraak Hof van Arbitrage

Het Hof van Arbitrage voor de sport stelt -omtrent het verweer dat er ‘analoge’ toepassing met het strafrecht moet plaatsvinden- dat de disciplinaire bevoegdheden van een federatie tot uitdrukking komen bij het opleggen van straffen in sportzaken. De sport kent specifieke regels en procedures gericht op anti-doping en zijn daarom niet bedoeld dat zij worden onderworpen aan nationale wettelijke normen die betrekking hebben op bijvoorbeeld strafrechtelijke vervolging. Daarom gaat het verweer van Walilko volgens het Hof niet op. Bovendien wordt ook in de nationale wetgeving een verschil gemaakt tussen disciplinaire doping straffen en strafrechtelijke. Daarnaast kan geen aansluiting bij nationaal recht worden gevonden, omdat er mitsdien bij internationale wedstrijden mogelijk met 2 maten gemeten kan worden alsmede het feit dat er dan bij verschillende leeftijden andere grenzen kunnen gelden. Het Hof van Arbitrage acht daarom de leeftijd volstrekt irrelevant bij het opleggen van de disciplinaire maatregel. Ook jonge sporters moeten zich gewoon aan de dopingregels houden om zo te zorgen voor een eerlijke competitie. Alleen uniforme regels kunnen ervoor zorgen dat er een dopingvrije sport komt, aldus het Hof.

Doping reglement

Het verweer dat Walilko niet weet hoe hij de verboden stof heeft binnen gekregen alsmede dat hij niet bekend was met de stof Nikethamide brengt niet mee dat hij geen disciplinaire straf opgelegd kan krijgen. Zowel jonge sporters als volwassen sporters moeten zich gewoon houden aan het dopingreglement volgens het Hof van Arbitrage.

Sporttribinaal vindt schorsing buitensporig en onevenredig

Het Sporttribunaal meent wel dat de schorsing van 2 jaar in het onderhavige geval buitensporig en onevenredig is. Dit omdat het kartseizoen plaatsvindt in de maanden februari tot november. De schorsing zal in het geval van Waliko zal dus op 3 seizoenen invloed hebben en dit is volgens het Hof onevenredig. Zodoende wordt aan Waliko een disciplinaire straf van 18 maanden opgelegd, hetgeen gelijk staat aan 2 seizoenen schorsing.

Hoe relevant is leeftijd bij het opleggen van een dopingsanctie?

Zoals aangegeven spelen in de zaak Walilko twee belangrijke elementen. Enerzijds of de leeftijd een rol speelt bij het opleggen van een dopingsanctie. Anderzijds de onwetendheid omtrent de huidige dopingreglementen bij een 12-jarige sporter. Over de onwetendheid hoe de doping in het lichaam is gekomen zijn al meerdere uitspraken over gedaan, maar daarin kan het Hof van Arbitrage van Sport –terecht- niet in mee gaan. De vraag in deze zaak is of de leeftijd irrelevant is bij het opleggen van een dopingsanctie.

Coaches nemen bewust risico’s

Het is overduidelijk dat een 12-jarige sporter niet op de hoogte is van de huidige dopingreglementen. Daarom is een belangrijke taak weggelegd voor zijn coach. Aangezien sportprestaties de marktwaarde van de sporters bepalen en daarmee ook de belangstelling voor hen van sponsors, kan het aantrekkelijk zijn voor coaches om stimulerende middelen te geven aan hun leerlingen. Als op jonge leeftijd al goede resultaten worden geboekt, verwachten sponsors en publiek namelijk ook dat hun topprestaties blijven duren. Tegen deze achtergrond zijn coaches soms bereid bepaalde risico’s te nemen bij hun leerlingen.

Hardere aanpak voor coaches van minderjarige dopinggebruikers

Jonge sporters zijn puur bezig met hun sport. Het gebruik van doping komt bij een 12-jarige jongen niet op. Daarnaast is er in het strafrecht -terecht- een leeftijdgrens getrokken. Een jongen van 12 heeft namelijk niet hetzelfde inschattingsvermogen als een volwassene. Zij kunnen om deze reden de gevolgen van hun handelen minder goed inschatten, hetgeen in het strafrecht een lagere straf meebrengt. Daarom had ook in deze zaak analoge toepassing met het strafrecht plaats moeten vinden. Dit zou betekenen dat de straf van Walilko lager uit had moeten vallen. Een hardere aanpak van de coach in dit soort zaken is echter wel te bepleiten. Hij is immers verantwoordelijk voor de jonge sporter en heeft een grote invloed op hem of haar.

Fair play

Tot slot is belangrijk om te benadrukken dat het niet gebruiken van doping een belangrijk principe is van fair play, sportiviteit en respect. Overtreding van dopingreglement moet hard worden aangepakt, maar dit zou niet met zich mee moeten brengen dat een kind van 12 -met veel minder inschattingsvermogen- dezelfde straf kan krijgen als een volwassen sporter.

Contact

Frederik Hendriklaan 59A

2582 BT Den Haag

Over ons

De sportadvocaat is een initiatief van Zwan Advocaten. Passie voor ons vak, passie voor sport en een goede kennis van de markt is wat ons als sportadvocaten onderscheidend maakt.